Waarom twee Verdampers bij dezelfde temperatuur verschillende hoeveelheden produceren
Delen
Zet twee Verdampers op dezelfde temperatuur, geef ze allebei hetzelfde materiaal – en toch leveren ze verschillende hoeveelheden op. Precies dat is in het laboratorium gemeten, met een verschil van 28 procentpunten tussen het beste en het slechtste apparaat. Dit artikel legt uit waar dat constructieve verschil vandaan komt en waardoor het tijdens gebruik groter of kleiner wordt.
Vakartikel · Leestijd ca. 10 minuten · Alle cijfers zijn onderbouwd met primaire bronnen en aan het einde afzonderlijk te controleren · Laatst bijgewerkt: augustus 2026
Inhoud
- Rendement is het rendement van een vaporizer
- De meetwaarden: vijf apparaten vergeleken
- Het aandeel dat de kamer nooit verlaat
- Wat het verschil in de praktijk betekent
- Waarom er bijna niets verloren gaat: de decarboxylering
- Wat het rendement tijdens gebruik beïnvloedt
- Waar de cijfers ophouden
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
1 · Rendement is het rendement van een vaporizer
Elke machine die iets omzet, heeft een rendement. Bij een warmtepomp is dat de verhouding tussen de verbruikte stroom en de opgewekte warmte; bij een espressomachine het aandeel oplosbare bestanddelen dat daadwerkelijk in het kopje terechtkomt. Bij een Verdamper is dat het rendement: het aandeel van de werkzame stof in het materiaal dat het apparaat omzet in de gasfase. Een rendement van 80 procent betekent dat vier vijfde in de damp terechtkomt en een vijfde in het plantmateriaal achterblijft.
Belangrijk is wat hiermee niet wordt bedoeld. Het rendement is een laboratoriumwaarde en beschrijft uitsluitend de prestaties van het apparaat. Zo wordt het gemeten: onder gecontroleerde omstandigheden vult het apparaat een ballon, waarvan de inhoud vervolgens chemisch wordt geanalyseerd. Wat bij het uitademen weer verloren gaat of niet door de longen wordt opgenomen, hangt af van de persoon en niet van het apparaat – en valt daarom buiten het onderwerp van dit artikel.
Precies daarom is dit zo bruikbaar: het is de enige kengetal waarbij verschillende Verdampers onder identieke omstandigheden rechtstreeks met elkaar zijn vergeleken. Geen enkel gegevensblad biedt iets vergelijkbaars.
2 · De meetwaarden: vijf apparaten vergeleken
Het meest veelzeggende onderzoek hierover is van Lanz en collega's en verscheen in 2016 in PLoS ONE, een vrij toegankelijk vakblad.[1] Er werden vijf gangbare apparaten getest. Alle apparaten kregen hetzelfde materiaal en – voor zover instelbaar – dezelfde temperatuur van 210 °C. Vervolgens werd gemeten hoeveel THC en CBD daadwerkelijk in de damp terechtkwam.
Tabel 1 · Extractie van werkzame stoffen in de damp, gemeten bij een constante 210 °C. Alle waarden volgens Lanz et al. 2016.[1] Zie de opmerking onder de tabel voor informatie over de anonimisering.
| Apparaat | Verwarmingsprincipe | THC | CBD | Opmerking |
|---|---|---|---|---|
| Apparaat A | Voornamelijk convectie | 82,7 % | 70,0 % | Beste resultaat in de test – en tegelijk het goedkoopste en compactste apparaat |
| Apparaat B | Hybride, stationair | 66,8 % | 56,1 % | Op één na beste resultaat |
| Apparaat C | Convectie, stationair | 58,4 % | 51,4 % | Aanzienlijk duurder dan apparaat A, maar eindigde in de middenmoot |
| Apparaat D | Aangedreven door gas | 55,9 % | 45,9 % | Geen temperatuurregeling; tijdens de test werd verbranding waargenomen |
| Apparaat E | Conductie, draagbaar | 54,6 % | 56,7 % | Slechtste THC-resultaat, maar bij CBD in de middenmoot |
Twee dingen zijn het bekijken waard. Ten eerste was het beste apparaat niet het duurste, maar een compact draagbaar apparaat. De prijs zegt dus weinig over het extractiepercentage. Ten tweede zit er 28 procentpunt tussen het beste en het slechtste resultaat – bij identiek materiaal en dezelfde temperatuur. Het verschil komt uitsluitend door de constructie.
3 · Het aandeel dat de kamer nooit verlaat
Elk extractiepercentage heeft een keerzijde: wat niet in de damp terechtkomt, blijft achter in het materiaal. Bij een extractiepercentage van 82,7 procent is dat 17,3 procent; bij 54,6 procent is dat maar liefst 45,4 procent. Bijna de helft.
Afbeelding 1 · Wat er van een vulling in de damp terechtkomt
Beste en zwakste apparaat van de vergelijking, op basis van het aanwezige THC. Volgens Lanz et al. 2016.[1]
4 · Wat het verschil in de praktijk betekent
Op basis van de opbrengstwaarden kan rechtstreeks worden afgeleid hoeveel materiaal twee apparaten nodig hebben voor hetzelfde resultaat. De berekening is een eenvoudige deling: 82,7 gedeeld door 54,6 is 1,51. Het zwakste apparaat moet dus anderhalf keer zoveel materiaal gebruiken om dezelfde hoeveelheid werkzame stof in de damp te brengen.
Afbeelding 2 · Materiaalverbruik voor hetzelfde resultaat
Relatieve weergave, rekenkundig afgeleid van de opbrengstwaarden van 82,7 % en 54,6 %.[1]
Voor het volledige testveld ziet dit verband er zo uit. De rechterkolom geeft aan hoeveel materiaal een apparaat in verhouding tot de beste waarde moet gebruiken om hetzelfde resultaat te behalen.
Tabel 2 · Wat de opbrengstwaarden in verhouding betekenen. Alle gegevens zijn rekenkundig afgeleid van tabel 1.
| Apparaat | Opbrengst | blijft in het materiaal achter | Materiaalverbruik in verhouding |
|---|---|---|---|
| Apparaat A | 82,7 % | 17,3 % | 100 % |
| Apparaat B | 66,8 % | 33,2 % | 124 % |
| Apparaat C | 58,4 % | 41,6 % | 142 % |
| Apparaat D | 55,9 % | 44,1 % | 148 % |
| Apparaat E | 54,6 % | 45,4 % | 151 % |
Het verschil tussen de apparaten in het middensegment is klein, terwijl de afstand tot de top groot is. Tussen apparaat B en apparaat E zit maar 27 procentpunt verschil in materiaalverbruik, terwijl apparaat A minstens 24 procentpunt achterblijft bij de rest van het veld. Anders gezegd: er is geen geleidelijke afname, maar een uitschieter naar boven.
5 · Waarom er bijna niets verloren gaat: de decarboxylering
In de verse plant komt de werkzame stof helemaal niet in actieve vorm voor, maar als zuur - THCA in plaats van THC. Deze zure vorm heeft vrijwel geen werking. Pas door verhitting komt er een koolstofdioxidemolecuul vrij en ontstaat de actieve verbinding. Dit proces heet decarboxylering.
Hoe snel en volledig dat gebeurt, hangt af van de temperatuur en de tijd. Een onderzoeksgroep heeft dit verband in 2016 systematisch gemeten.[4] Belangrijker voor de praktijk is echter wat er in het apparaat daadwerkelijk gebeurt: in de vergelijkende test van datzelfde jaar bereikten elektrisch verwarmde apparaten met temperatuurregeling omzettingspercentages van minstens 97 procent.[1]
Dat is goed nieuws en wordt zelden vermeld: hierbij gaat vrijwel niets verloren. Wie het materiaal vooraf in de oven 'activeert', doet dat voor andere toepassingen - voor de Verdamper is dat niet nodig, omdat het apparaat dit tijdens het opwarmen toch al doet.
6 · Wat de opbrengst tijdens het gebruik beïnvloedt
De temperatuur is de belangrijkste factor. En dat werkt twee kanten op. Lager is niet automatisch beter: in een onderzoek uit 2009 was de verhouding tussen werkzame stoffen en ongewenste bijproducten bij 170 °C het ongunstigst van alle geteste damptomstandigheden - gunstiger was die bij 200 en 230 °C.[3] De verbrandingsdrempel vormt de bovengrens. Welke temperatuur waarvoor geschikt is, lees je uitgebreid in het temperatuurartikel in deze reeks.
De maalgraad bepaalt het oppervlak. Hoe fijner het materiaal, hoe groter het oppervlak waarop de warmte kan inwerken. Bij convectieapparaten, waar hete lucht door het materiaal stroomt, is gelijkmatig malen daarom merkbaar belangrijker dan bij apparaten met een verwarmde kamerwand. Te fijn malen is echter ook niet goed, omdat de luchtstroom dan wordt geblokkeerd.
De vulhoeveelheid werkt twee kanten op. In een apparaatonderzoek uit 2006 werden al verschillende hoeveelheden materiaal getest - de vulhoeveelheid staat dus al lang bekend als een beïnvloedende factor.[5] In de praktijk geldt: een te los gevulde kamer laat de lucht langs de zijkanten stromen, terwijl een te stevig aangedrukte kamer de luchtstroom afremt. Bij convectie- en hybride apparaten werkt een losse tot matige vulling meestal het best.
Het inhalatietempo telt vooral bij convectie. Daarbij ontstaat de warmte in de luchtstroom – wie snel inhaleert, voert lucht door het materiaal die minder tijd heeft gehad om op te warmen. Langzame, gelijkmatige inhalaties leveren daarom doorgaans meer op. Welk principe jouw apparaat gebruikt, lees je in het artikel over verwarmingsprincipes.
Tabel 3 · De instelmogelijkheden op een rij, gerangschikt naar effect.
| Instelmogelijkheid | Wat het doet | Onderbouwd door | Inspanning |
|---|---|---|---|
| Temperatuur | Bepaalt hoeveel werkzame stoffen vrijkomen en hoe gunstig de verhouding tot bijproducten is | Meetreeks bij 170 / 200 / 230 °C[3] | geen |
| Apparaatkeuze | 28 procentpunten verschil bij identieke instellingen | Apparaatvergelijking bij 210 °C[1] | eenmalige aanschaf |
| Maalgraad | Meer oppervlak voor warmteoverdracht | fysisch onderbouwd, niet per apparaat gemeten | een molen |
| Hoeveelheid materiaal | Bepaalt hoe gelijkmatig de lucht door het materiaal stroomt | onderzocht als beïnvloedende factor[5] | geen |
| Inhalatietempo | Bepaalt bij convectie hoe warm de lucht is wanneer die het materiaal bereikt | fysisch onderbouwd, niet per apparaat gemeten | geen |
7 · Waar de cijfers ophouden
Deze drie beperkingen horen bij dit artikel, zodat de cijfers goed kunnen worden geïnterpreteerd.
Ten eerste werden de metingen in het laboratorium uitgevoerd, niet in de woonkamer. De apparaten vulden onder gecontroleerde omstandigheden een ballon. In het dagelijks gebruik spelen ook de maalgraad, de hoeveelheid materiaal, de inhalatietechniek en het vochtgehalte van het materiaal een rol – allemaal factoren die het resultaat in beide richtingen kunnen beïnvloeden.
Ten tweede dateert het onderzoek uit 2016 en zijn de opvolgermodellen van de geteste apparaten niet meegenomen in de metingen. De rangorde van toen kan niet zonder controle worden toegepast op apparaten van nu.
Ten derde is de opbrengst niet de enige reden om voor een Verdamper te kiezen, en waarschijnlijk zelfs niet de belangrijkste. De eerste vergelijkende laboratoriumanalyse uit 2004 vond naast de werkzame stoffen slechts drie begeleidende stoffen in de damp – in de rook van hetzelfde monster waren dat er meer dan 111.[2] Wie meer wil weten over de samenstelling van de damp, vindt daarover uitgebreide informatie in het bijbehorende artikel.
Wat blijft, is toch een opvallend heldere uitspraak: tussen twee apparaten met identieke instellingen lagen 28 procentpunten. Bij nauwelijks een andere eigenschap van een verdamper is het verschil zo duidelijk gemeten – en zo weinig een kwestie van smaak.
8 · Veelgestelde vragen
Waarom verschillen apparaten überhaupt als de temperatuur hetzelfde is?
Omdat de ingestelde temperatuur slechts een richtwaarde is. Bepalend is hoeveel warmte het materiaal daadwerkelijk bereikt, hoe gelijkmatig die wordt verdeeld en hoe de luchtstroom door de kamer wordt geleid. Dat is precies wat twee constructies van elkaar onderscheidt, ook als op beide displays hetzelfde getal staat.
Hoe groot is het verschil tussen twee apparaten?
In de laboratoriumtest uit 2016 was er 28 procentpunt verschil in opbrengst tussen het beste en het slechtste resultaat.[1] Omgerekend betekent dat: het slechtste apparaat had ongeveer de helft meer materiaal nodig om hetzelfde resultaat te leveren. De waarden zijn echter afkomstig van apparaten uit 2016 en gelden niet voor huidige modellen.
Is een duur apparaat automatisch efficiënter?
Nee. In de laboratoriumtest uit 2016 kwam juist het goedkoopste, compactste apparaat als beste uit de bus, terwijl een aanzienlijk duurder tafelmodel in de middenmoot eindigde.[1] De constructie is bepalend, niet de prijs.
Kan ik de opbrengst van mijn apparaat zelf testen?
Dat heeft geen zin. De gepubliceerde waarden zijn afkomstig van chromatografische analyses in het laboratorium, waarbij de inhoud van de kamer voor en na gebruik werd gekwantificeerd. Thuis kun je dit niet nabootsen – zichtbare verkleuring of geur zegt niets betrouwbaars over de werkelijke resthoeveelheid.
Moet ik mijn materiaal vooraf activeren?
Niet voor de Verdamper. De omzetting van de zure vorm naar de actieve vorm vindt plaats wanneer het apparaat opwarmt; bij apparaten met temperatuurregeling werden percentages van minstens 97 procent gemeten.[1]
Levert een lage temperatuur meer opbrengst op?
Nee, juist niet. In de meetreeks uit 2009 was de verhouding tussen werkzame stof en bijproducten het ongunstigst bij 170 °C; bij 200 en 230 °C was die beter.[3] Zeer lage temperaturen leveren veel aroma, maar weinig werkzame stof.
Apparaten waarbij de opbrengst centraal staat
Het bovenstaande artikel noemt bewust geen producten of apparaatnamen uit het onderzoek. Wat het wel noemt, zijn de eigenschappen die volgens de meetgegevens van belang zijn: een temperatuur die nauwkeurig kan worden ingesteld en vervolgens ook constant blijft, en een luchtstroom die gelijkmatig door het materiaal gaat. Dit zijn apparaten uit ons assortiment waarbij juist deze punten in het ontwerp zijn opgelost. We vermelden uitdrukkelijk geen opbrengstwaarden uit het onderzoek voor deze apparaten: er zijn andere apparaten gemeten, op een ander moment.
Nauwkeurig instelbaar

Arizer Solo 3 Version 2.0
Overwegend convectief, met een volledig glazen dampkanaal en een temperatuur die in stappen van één graad tussen 40 en 220 °C kan worden ingesteld. Zo kan de temperatuur precies worden geregeld, zoals paragraaf 6 aanbeveelt.
Bekijk Solo 3 →
Storz & Bickel Plenty
Stationaire hybride verdamper met een voorverwarmde kamer en luchtstroom, met een roestvrijstalen koelspiraal in plaats van kunststof in het dampkanaal. Zeven temperatuurstanden tussen 130 en 202 °C bestrijken het bereik dat in paragraaf 6 aan bod komt.
Bekijk Plenty →Met temperatuurstanden, luchtstroomregeling of app

Storz & Bickel Venty
Nauwkeurig instelbaar van 40 tot 210 °C, met een traploos regelbare luchtstroom tot 20 liter per minuut. Samen pakken ze precies de twee instelknoppen uit paragraaf 6 aan die in het dagelijks gebruik het meeste verschil maken: temperatuur en treksnelheid.
Bekijk Venty →
Storz & Bickel Crafty+
De voordeligere instap in dezelfde techniek: hybride verwarming met een keramisch gecoate kamer, drie temperatuurstanden van 180, 195 en 210 °C en een nauwkeurigere instelling via de app. De drie standen maken het in paragraaf 6 beschreven gebruik van verschillende temperatuurstappen vanzelf praktisch.
Bekijk Crafty+ →Bronnen
- Lanz C., Mattsson J., Soydaner U., Brenneisen R. (2016): Medicinal Cannabis: In Vitro Validation of Vaporizers for the Smoke-Free Inhalation of Cannabis. PLoS ONE 11(1): e0147286. DOI: 10.1371/journal.pone.0147286 – Primaire bron voor alle opbrengstwaarden (54,6–82,7 %) en de decarboxyleringspercentages. Gratis toegankelijk.
- Gieringer D., St. Laurent J., Goodrich S. (2004): Cannabis Verdamper combineert efficiënte THC-toediening met effectieve onderdrukking van pyrolytische verbindingen. Journal of Cannabis Therapeutics 4(1): 7–27. DOI: 10.1300/J175v04n01_02 – Primaire bron voor de vergelijking van meer dan 111 verbindingen in rook tegenover drie in damp.
- Pomahacova B., Van der Kooy F., Verpoorte R. (2009): Condensaat van cannabisrook III: het cannabinoïdengehalte van verdampte Cannabis sativa. Inhalation Toxicology 21(13): 1108–1112. DOI: 10.3109/08958370902748559 – Primaire bron voor de temperatuurreeks 170 / 200 / 230 °C.
- Wang M., Wang Y.-H., Avula B., Radwan M. M., Wanas A. S., van Antwerp J., Parcher J. F., ElSohly M. A., Khan I. A. (2016): Onderzoek naar de decarboxylering van zure cannabinoïden: een nieuwe aanpak met behulp van ultra-high-performance supercritical fluid chromatography/fotodiode-array-massaspectrometrie. Cannabis and Cannabinoid Research 1(1): 262–271. DOI: 10.1089/can.2016.0020 – Primaire bron voor de kinetiek van de decarboxylering.
- Hazekamp A., Ruhaak R., Zuurman L., van Gerven J., Verpoorte R. (2006): Evaluatie van een verdampingsapparaat (Volcano) voor de pulmonale toediening van tetrahydrocannabinol. Journal of Pharmaceutical Sciences 95(6): 1308–1317. DOI: 10.1002/jps.20574 – Onderzocht onder andere de invloed van verschillende vulhoeveelheden.
Opmerking: Dit artikel dient ter technische en wetenschappelijke informatie over de werking van verdampers en doet geen uitspraak over het gebruik van bepaalde stoffen. Het gebruik van verdampers en de omgang met de genoemde stoffen vallen onder de toepasselijke wettelijke bepalingen. Alle opbrengst- en temperatuurwaarden zijn afkomstig uit de geciteerde literatuur en zijn bepaald onder laboratoriumomstandigheden; het zijn richtwaarden en geen garantie voor een bepaald apparaat. De verhoudingswaarden in sectie 4 zijn rekenkundig afgeleid van deze laboratoriumwaarden en beschrijven een orde van grootte, geen besparing die in het dagelijks gebruik gegarandeerd is.